CBAM'ın temel amacı, AB dışındaki üreticilerin bildirdiği emisyon rakamlarının gerçeği yansıttığından emin olmak. Bir şirketin kendi hesapladığı emisyon verisi tek başına yeterli kabul edilmiyor; bu verinin bağımsız, akredite bir kuruluş tarafından doğrulanması gerekiyor.

Doğrulama, özellikle gerçek değerleri (varsayılan değerler yerine) kullanmak isteyen işletmeler için kritik bir adım — çünkü gerçek değerlerin AB tarafından kabul edilebilmesi, ancak usulüne uygun bir doğrulama sürecinden geçmesiyle mümkün oluyor.

CBAM doğrulaması, herhangi bir denetim firması tarafından değil, EN ISO/IEC 14065 standardına göre akredite edilmiş, sera gazı doğrulama alanında yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından yapılabiliyor. Bu standart, doğrulayıcının bağımsızlığını, yetkinliğini ve metodolojik tutarlılığını garanti altına almayı amaçlıyor.

Üretim yaptığınız ülkede EN ISO/IEC 14065 akreditasyonuna sahip, sera gazı doğrulama kapsamı olan bir kuruluş tercih etmeniz gerekiyor. Doğrulayıcı seçimi, sürecin en başında yapılması gereken ve zaman alabilen bir adım — kapasitesi kısıtlı doğrulayıcı sayısı nedeniyle özellikle yoğun dönemlerde randevu almak zorlaşabiliyor.

Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2546'ya göre, bir tesis ilk kez doğrulama sürecine girdiğinde doğrulayıcının tesise fiziksel olarak gitmesi zorunlu tutuluyor. Saha ziyareti sırasında doğrulayıcı; üretim süreçlerini, ölçüm cihazlarını, veri toplama sistemlerini ve dokümantasyonu yerinde inceliyor.

Bu ziyaret sadece bir formalite değil — doğrulayıcının, beyan edilen emisyon verisinin gerçek üretim koşullarıyla tutarlı olup olmadığını değerlendirdiği asıl aşama. Saha ziyaretine hazırlıksız yakalanmak, doğrulama sürecinin uzamasına ya da olumsuz görüş verilmesine yol açabiliyor.

İlk doğrulamadan sonraki yıllarda, belirli koşulları sağlayan tesisler için fiziksel saha ziyareti zorunluluğu esnetilebiliyor. Önceki yıl doğrulamasında ciddi bir uygunsuzluk tespit edilmemişse ve tesisin veri toplama/izleme sistemi değişmemişse, doğrulayıcı sonraki yıllarda sanal (uzaktan) bir gözden geçirmeyi yeterli görebiliyor.

Bununla birlikte bu otomatik bir hak değil — kararı doğrulayıcı kendi risk değerlendirmesine göre veriyor. Tesiste önemli bir değişiklik (yeni üretim hattı, farklı bir enerji kaynağı, veri sisteminde değişiklik) olması durumunda fiziksel ziyaret tekrar gerekebiliyor.

Doğrulama sürecinde kullanılan önemli kavramlardan biri materyallik eşiği. Basitçe ifade etmek gerekirse: beyan edilen toplam emisyon verisindeki hata veya belirsizliğin, doğrulayıcının 'önemli' kabul ettiği bir eşiğin (Uygulama Tüzüğü (AB) 2025/2546 kapsamında genel kabul %5 civarında) altında kalması bekleniyor.

Bu eşiğin üzerinde bir sapma tespit edilirse doğrulayıcı olumlu görüş veremez ve şirketin veri toplama ya da hesaplama metodolojisini gözden geçirmesi gerekir. Bu yüzden iç kontrol süreçlerinin, doğrulamadan çok önce, veri kalitesini bu eşiğin altında tutacak şekilde kurgulanması öneriliyor.

Doğrulama süreci, raporlama takviminizin son haftasına bırakılacak bir adım değil. Akredite doğrulayıcıların kapasitesi sınırlı, özellikle yoğun raporlama dönemlerinde randevu bulmak zorlaşabiliyor — bu yüzden doğrulayıcı seçimini ve ilk temasları, raporlama teslim tarihinden aylar önce başlatmanız öneriliyor.

Doğrulayıcının talep edeceği belgeleri (izleme planı, üretim verileri, enerji faturaları, tedarikçi verileri) önceden bir araya getirmek, saha ziyaretinin verimini doğrudan etkiliyor. Dağınık ya da eksik dokümantasyon, doğrulama sürecini uzatan en yaygın nedenlerden biri.